Từ ngày 05/09/2026, việc nhập khẩu máy móc, thiết bị và dây chuyền công nghệ đã qua sử dụng được thực hiện theo Thông tư 56/2026/TT-BKHCN. Doanh nghiệp không nên chỉ nhìn vào năm sản xuất để kết luận lô hàng được hay không được nhập. Kết quả còn phụ thuộc mã HS, mục đích sử dụng, loại máy, tiêu chuẩn kỹ thuật, hồ sơ của nhà sản xuất và yêu cầu giám định.
Bài viết này trình bày cách rà soát một hồ sơ nhập khẩu theo thứ tự thực tế. Với lô hàng cụ thể, doanh nghiệp cần đối chiếu đúng model, serial, năm sản xuất, công suất, tiêu chuẩn và mục đích sử dụng trước khi ký hợp đồng hoặc xếp hàng.
1. Văn bản nào đang điều chỉnh?
Căn cứ trực tiếp là Thông tư 56/2026/TT-BKHCN của Bộ Khoa học và Công nghệ, ban hành và có hiệu lực ngày 05/09/2026. Thông tư quy định tiêu chí, hồ sơ, trình tự nhập khẩu và hoạt động giám định đối với máy móc, thiết bị, dây chuyền công nghệ đã qua sử dụng.
Thủ tục hải quan chung vẫn thực hiện theo Luật Hải quan và các văn bản hướng dẫn. Chính sách mặt hàng, giấy phép hoặc kiểm tra chuyên ngành khác vẫn phải áp dụng nếu máy móc thuộc lĩnh vực quản lý chuyên ngành.
2. Hàng hóa nào thuộc phạm vi áp dụng?
Thông tư 56/2026/TT-BKHCN chủ yếu áp dụng đối với máy móc, thiết bị, dây chuyền công nghệ đã qua sử dụng có mã HS thuộc Chương 84 và Chương 85, được nhập khẩu để sử dụng trực tiếp cho hoạt động sản xuất của doanh nghiệp tại Việt Nam.
Trước khi kiểm tra tuổi thiết bị, cần trả lời ba câu hỏi:
- Hàng là một máy/thiết bị độc lập hay là dây chuyền công nghệ gồm nhiều máy liên kết theo quy trình sản xuất?
- Mã HS có thuộc Chương 84 hoặc 85 và mô tả hàng có đúng với hồ sơ kỹ thuật không?
- Mục đích nhập khẩu có phải sử dụng trực tiếp cho sản xuất của doanh nghiệp tại Việt Nam không?
Thông tư không áp dụng cho một số trường hợp như quá cảnh, chuyển khẩu, kinh doanh chuyển khẩu, một số hình thức tạm nhập tái xuất, dịch vụ sửa chữa/bảo dưỡng cho thương nhân nước ngoài, mua bán giữa các doanh nghiệp trong khu chế xuất hoặc trường hợp đã có quy định chuyên ngành riêng. Vì vậy, không nên áp dụng máy móc quy tắc “10 năm” cho mọi lô hàng có dấu hiệu đã qua sử dụng.
3. Tiêu chí đối với máy móc, thiết bị đã qua sử dụng
Theo Điều 6 Thông tư 56/2026/TT-BKHCN, máy móc, thiết bị đã qua sử dụng được phép nhập khẩu khi đồng thời đáp ứng các nhóm tiêu chí sau:
Tuổi thiết bị
Nguyên tắc chung là tuổi thiết bị không vượt quá 10 năm. Tuổi thiết bị được tính từ năm sản xuất đến năm nhập khẩu; năm nhập khẩu là năm hàng đến cửa khẩu Việt Nam.
Tuy nhiên, Phụ lục I của Thông tư quy định mốc riêng cho một số lĩnh vực, có trường hợp 15 năm hoặc 20 năm. Doanh nghiệp phải đối chiếu đồng thời tên hàng, mã HS và lĩnh vực sử dụng, không suy diễn chỉ từ tên thương mại.
Tiêu chuẩn an toàn, năng lượng và môi trường
Máy phải được sản xuất phù hợp với quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về an toàn, tiết kiệm năng lượng và bảo vệ môi trường. Nếu chưa có QCVN liên quan, máy phải phù hợp với chỉ tiêu kỹ thuật của TCVN hoặc tiêu chuẩn quốc gia của một trong các nước G7 hoặc Hàn Quốc về các nội dung tương ứng.
Nội dung này cần được chứng minh bằng hồ sơ của nhà sản xuất hoặc chứng thư giám định theo trường hợp pháp luật quy định. Catalog quảng cáo hoặc xác nhận chung của người bán không đương nhiên thay thế tài liệu bắt buộc.
4. Tiêu chí đối với dây chuyền công nghệ đã qua sử dụng
Dây chuyền công nghệ được xem xét theo Điều 5 Thông tư 56/2026/TT-BKHCN. Ngoài tiêu chuẩn về an toàn, tiết kiệm năng lượng và môi trường, doanh nghiệp cần chứng minh:
- công suất hoặc hiệu suất còn lại đạt từ 85% so với thiết kế;
- mức tiêu hao nguyên liệu, vật liệu, năng lượng không vượt quá 15% so với thiết kế;
- công nghệ không thuộc danh mục công nghệ hạn chế chuyển giao hoặc cấm chuyển giao;
- công nghệ đang được sử dụng tại ít nhất ba cơ sở sản xuất trong các nước OECD.
Đây là nhóm hồ sơ cần chuẩn bị sớm, vì chứng thư giám định dây chuyền phải đánh giá từng tiêu chí chứ không chỉ xác nhận năm sản xuất.
5. Hồ sơ nhập khẩu máy móc, thiết bị cũ
Ngoài bộ hồ sơ hải quan theo quy định chung, doanh nghiệp cần chuẩn bị các tài liệu theo Điều 9 Thông tư 56/2026/TT-BKHCN, gồm:
- bản sao Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp; cơ quan giải quyết thủ tục có trách nhiệm khai thác dữ liệu đã có, nhưng doanh nghiệp phải bổ sung khi dữ liệu không khai thác được hoặc không đầy đủ;
- tài liệu chứng minh năm sản xuất và tiêu chuẩn của máy;
- trường hợp đáp ứng điều kiện dùng xác nhận của nhà sản xuất: bản chính xác nhận được hợp pháp hóa lãnh sự theo quy định;
- trường hợp pháp luật yêu cầu giám định: chứng thư giám định của tổ chức giám định đã được chỉ định;
- văn bản ủy thác nhập khẩu nếu doanh nghiệp nhập khẩu theo ủy thác.
Hồ sơ kỹ thuật nên có thêm catalog, ảnh nhãn máy, model, serial, nhà sản xuất, nước sản xuất, công suất, tình trạng hoạt động và tài liệu về tiêu chuẩn áp dụng. Các tài liệu bổ trợ này giúp đối chiếu khai báo, nhưng không thay thế chứng từ bắt buộc.
6. Khi nào được đưa hàng về bảo quản?
Nếu tại thời điểm nộp hồ sơ doanh nghiệp chưa có giấy xác nhận của nhà sản xuất và chưa cung cấp được chứng thư giám định trong trường hợp phải giám định, doanh nghiệp có thể đề nghị đưa hàng về bảo quản theo pháp luật hải quan sau khi ký hợp đồng dịch vụ giám định với tổ chức được chỉ định.
Trong thời hạn không quá 30 ngày kể từ ngày đưa máy móc, thiết bị về bảo quản, doanh nghiệp phải nộp chứng thư giám định cho cơ quan hải quan. Chỉ khi hồ sơ đầy đủ, đúng quy định và kết luận giám định xác nhận máy đáp ứng tiêu chí thì cơ quan hải quan mới làm thủ tục thông quan.
Doanh nghiệp không nên lắp đặt, vận hành thương mại hoặc thay đổi hiện trạng hàng trong thời gian bảo quản nếu chưa được phép. Cần duy trì khả năng nhận diện model, serial và tình trạng hàng để phục vụ giám định.
7. Máy quá tuổi có được nhập không?
Không nên kết luận rằng máy trên 10 năm luôn bị cấm. Điều 10 Thông tư 56/2026/TT-BKHCN cho phép doanh nghiệp đang sản xuất tại Việt Nam đề nghị Bộ Khoa học và Công nghệ xem xét trường hợp máy vượt tuổi khi cần để bảo đảm, duy trì hoạt động sản xuất và máy vẫn đáp ứng các yêu cầu về công suất/hiệu suất và mức tiêu hao.
Hồ sơ phải giải trình sự cần thiết, phương án sử dụng, nhu cầu duy trì sản xuất và kèm chứng thư giám định. Chỉ sau khi có văn bản chấp thuận của Bộ Khoa học và Công nghệ, doanh nghiệp mới dùng văn bản này trong hồ sơ nhập khẩu.
Đây là thủ tục ngoại lệ, không phải cơ chế tự động. Doanh nghiệp nên đánh giá khả năng chấp thuận trước khi đặt cọc hoặc đưa hàng lên phương tiện vận chuyển.
8. Chứng thư giám định cần thể hiện gì?
Điều 11 Thông tư 56/2026/TT-BKHCN yêu cầu chứng thư nhận diện rõ tên, nhãn hiệu, model, nhà sản xuất, nước sản xuất; thời gian và địa điểm giám định; tình trạng máy; phương pháp và tiêu chuẩn giám định; kết luận theo từng tiêu chí nhập khẩu.
Đối với máy móc, thiết bị, hiệu lực chứng thư thông thường không quá 6 tháng từ ngày cấp đến thời điểm hàng đến cửa khẩu Việt Nam. Đối với dây chuyền công nghệ, thời hạn thông thường không quá 18 tháng; trường hợp thực hiện theo thủ tục đơn giản hóa tại Điều 8 có cơ chế riêng.
Doanh nghiệp cần kiểm tra tổ chức giám định có nằm trong danh sách được Bộ Khoa học và Công nghệ chỉ định, đồng thời bảo đảm phạm vi chỉ định phù hợp loại thiết bị cần giám định.
9. Quy trình thực hiện an toàn trước khi nhập khẩu
Bước 1: Chốt hồ sơ kỹ thuật trước khi ký hợp đồng
Thu thập catalog, model, serial, năm sản xuất, nước sản xuất, công suất, điện áp, tình trạng máy, tiêu chuẩn áp dụng, video chạy thử và sơ đồ dây chuyền nếu có.
Bước 2: Xác định mã HS và phạm vi chính sách
Phân loại mã HS dựa trên cấu tạo, chức năng và nguyên lý hoạt động. Sau đó kiểm tra phạm vi Thông tư 56/2026/TT-BKHCN và các chính sách chuyên ngành khác.
Bước 3: Đối chiếu tuổi và tiêu chuẩn
Tính tuổi thiết bị; kiểm tra Phụ lục I; xác định QCVN, TCVN hoặc tiêu chuẩn G7/Hàn Quốc có liên quan.
Bước 4: Chọn phương án chứng minh
Xác định có thể dùng xác nhận nhà sản xuất hay bắt buộc phải có chứng thư giám định. Nếu giám định, chốt tổ chức, địa điểm, phạm vi và lịch giám định trước khi xếp hàng.
Bước 5: Ràng buộc hợp đồng
Hợp đồng nên có điều khoản về tính chính xác của năm sản xuất/model/serial, quyền kiểm tra, trách nhiệm cung cấp hồ sơ, tiêu chuẩn chất lượng và xử lý khi hàng không đáp ứng điều kiện nhập khẩu.
Bước 6: Khai hải quan và xử lý giám định
Khai đúng tên hàng, model, năm sản xuất, tình trạng đã qua sử dụng và các chỉ tiêu liên quan. Nếu đưa hàng về bảo quản, theo dõi đúng thời hạn nộp chứng thư.
10. Các lỗi thường làm hồ sơ bị kéo dài
- hợp đồng, invoice, packing list, nhãn máy và chứng thư ghi khác model hoặc serial;
- dùng năm tân trang thay cho năm sản xuất ban đầu;
- xác định sai hàng là máy độc lập trong khi thực tế là một dây chuyền;
- giám định bởi tổ chức không đúng phạm vi được chỉ định;
- viện dẫn tiêu chuẩn nhưng không có tài liệu chứng minh máy đáp ứng;
- ký hợp đồng không có điều khoản xử lý khi hàng không đạt;
- coi mọi thiết bị trên 10 năm là không thể nhập hoặc ngược lại cho rằng cứ có giám định là được nhập.
11. Dương Minh hỗ trợ gì?
Dương Minh Logistics có thể hỗ trợ rà soát hồ sơ kỹ thuật, dự kiến mã HS, chính sách nhập khẩu, phương án giám định, hồ sơ hải quan và phối hợp xử lý lô hàng. Ý kiến cuối cùng phụ thuộc hồ sơ thực tế, kết luận của tổ chức giám định và quyết định của cơ quan có thẩm quyền.
Xem thêm:
- Tư vấn HS Code, chính sách nhập khẩu và xuất xứ
- Dịch vụ thủ tục hải quan
- Gói tư vấn thủ tục hải quan cho doanh nghiệp
Câu hỏi thường gặp
Máy sản xuất năm 2014 nhập năm 2026 có chắc chắn bị cấm không?
Không thể kết luận chỉ từ hai mốc năm. Cần kiểm tra loại máy, mã HS, mốc tuổi tại Phụ lục I, mục đích sử dụng, tiêu chuẩn kỹ thuật và khả năng áp dụng thủ tục tại Điều 10.
Máy của Nhật Bản có phải giám định không?
Nước sản xuất chỉ là một yếu tố. Cần kiểm tra doanh nghiệp có giấy xác nhận hợp lệ của nhà sản xuất theo đúng nội dung pháp luật yêu cầu hay thuộc trường hợp phải nộp chứng thư giám định.
Có thể mang máy về nhà xưởng rồi mới giám định không?
Có cơ chế đưa hàng về bảo quản khi đáp ứng điều kiện và ký hợp đồng với tổ chức giám định được chỉ định. Doanh nghiệp phải tuân thủ địa điểm, thời hạn và không tự ý sử dụng hàng trước khi hoàn thành thủ tục.
Bài viết này có thay thế tư vấn cho lô hàng cụ thể không?
Không. Máy móc đã qua sử dụng là nhóm hàng phụ thuộc mạnh vào model, mã HS, năm sản xuất, tiêu chuẩn và hồ sơ kỹ thuật. Doanh nghiệp nên rà soát từng lô trước khi giao dịch.
